Jeopolitik Nedir? Kapsamı Nelerdir

Jeopolitiğin Tanımı ve Kapsamı

         Bir ülkenin özellikle uluslararası  fırsat ve güçlerini en üst düzeyde kullanması gereği düşüncesi, zaman içerisinde 0 ülkenin coğrafi unsurlarının da kullanılmasına ve dış politikada uygulanması olanaklarının araştırılmasına yönelmiştir. Henüz 20. yüzyılda bilimsel temelleri atılan ve ülkelerin coğrafi özellikleri ile politikaları arasındaki ilişkileri inceleyen bir bilim daha olarak jeopolitik, kavram ve analiz bakımında bu yüzyıla kadar bilinmiyor olmasına rağmen, insanlık tarihi boyunca uluslararası mücadelelerde ve toplumsal yaşamda coğrafi unsurun önemi bilinerek hareket edilmiş , toplum liderleri hedef ülkelere yönelik harekatlarından önce ilgili hedef ülkenin bulunduğu bölge coğrafyasının özelliklerini araştırıp buna göre bir harekat planı belirlemişlerdir.

              Siyasi coğrafya açısından herhangi bir saha, bu saha üzerinde yaşayanlara bazı üstünlükler sağlamaktadır. Fakat bu üstünlüklerden, 0 coğrafyada bulunanlar yararlanabilir veya bu coğrafyadaki toplumun bu üstünlüklerden yararlanabilmesi için belirli bir değişim yaşaması ve gerçekleştirmesi gerekir. Coğrafi çevre koşullarının  meydana getirdiği üstünlüklerin gerçekleşmesi ve bunlardan faydalanmaması , bir devletin iktisadi, teknik ve siyasi yapısının  başarısı ve istikrarında büyük ölçüde etkilidir. Bir ülkenin coğrafi alanda çeşitli üstünlüklere sahip olması, 0 ülke ve insanı için potansiyel bir güç; olması avantajı yanında, bunlardan faydalanmaması için gerekli siyasi ve ekonomik başarı ve üstünlüklere sahip olmaması ile de sömürülmesine neden olabilecek bir dezavantaj oluşturmaktadır.

             Böylelikle 19. yüzyılın sonuna doğru dünya üzerindeki hakimiyet mücadelesi, sömürge kapma yarışı ve paylaşılan sömürgeleri muhafaza etme gayreti coğrafya ya bir başka açıdan bakılması ihtiyacı ortaya çıkarmıştır.  Jeopolitik kavramı, bir ülkenin dış siyasetini, coğrafi konumunun belirlediğini öne süren bir siyasal bilgi tezi olarak ifade edilebilir.  Literatürde bu kavram ilk olarak İsveçli Rudolf Kjellen (1864-1922) tarafından kullanılmış, ancak bilimsel anlamda, Alman coğrafyacı Friedrich Ratzel (1844-1904) jeopolitiğin temellerini oluşturmuştur. Ülkenin özel konumundan dolayı kazandığı askeri (stratejik), siyasi ve ekonomik önemi ifade etmek için kullanılan kavram, bir devletin savunma politikasını ve savunma stratejisini coğrafi faktör ve olayları dikkate alan planlama esasları olarak tanımlanabilir. Jeopolitik, bilimsel çalışmalardan politik düzeyde ve uygulamaya yönelik sonuçlar Çıkarılması açısından oldukça önemli bir boşluğu doldurmaktadır.