Astım Nedir? Çeşitleri ve Tedavisi

7338_anatomy-of-asthma2Son dönemlerde insanların en çok şikayet ettiği hastalıklardan biridir astım. Ki nefes almada bile sorun oluşturuyor. Astım Nedir? Astım, solunum yollarının süregelen bir iltihap sonucu aşırı derecede duyarlı olmasına ve bazı etkenlerle zaman zaman daralmasına neden olan bir solunum yolu hastalığıdır.

Astım Oluşumunun Nedenleri Nelerdir?

algoritmaAstım oluşumu neden oluşur kesin bir kanı yoktur. Sadece ortaya konulan bulgulara göre astım doğuştan soluk borusu duyarlı olan kişilerde veya çevresel faktörlerin etkisi ile oluşabildiğidir. Ayrıca kişinin geçirdiği hastalıkta buna neden olabilmektedir. Örneğin Zatüre vb. gibi. Astımın tipik karakteristiği  bronşların mukoza ödemiyle daralmasından ötürü olan nefes darlığıdır. Bu durum polijenik bir kalıtım biçiminde genetik kökenli olabilmenin yanında enfeksiyon, alerji, emosyonel faktörlerde neden olabilir. Astımda psikolojik mekanizmaların rol oynaması için bronşiyal aşırı duyarlığa somatik bir yatkınlık bulunması gerekir. Astım hastalarının belirli bir takım kişilik özelliklerine rastlanılmamasına rağmen bu hastalıkla birlikle görülen spesifik bir kişilik tipi bulunmamaktadır. Dünya Sağlık Örgütünün yayınlamış olduğu bilgilere göre dünya üzerinde 300 milyon kişide bulunmaktadır. Bu 300 milyonda en çok etkilenenlerin çocuklar olduğu ortaya çıkmaktadır. Türkiye de ise bu oran her 12 yetişkinden biri ve yeti çocuktan biri astım olduğu verilen bilgiler doğrultusunda. Dünya üzerinde her yıl 250 bin kişinin ölümüne yol açan astım   düzenli tedaviyle kontrol altında tutulmaktadır.

Astım Belirtileri Nelerdir?

Astım hastalığının kesin nedeni bilinmemekle birlikte genel belirtileri genellikle hastalarda zaman zaman hırıltı, nefes darlığı ve öksürük şeklinde kendini gösterir.  Bazı durumlarda ise belirtiler astımın çok artmasına neden olur. Bunlar ise; mikrobik hastalıklar, soğuk hava, kirli hava, sigara dumanı, alerjik maddeler, egzersiz ve psikolojik sebeplerdir. Ayrıca astım belirtilerinin aniden ortaya çıkmasına astım atağı veya astım krizi denir. Bu şekildeki rahatsızlıklarda ağır bir nefes darlığı ortaya çıkmaktadır.

Astım Çeşitleri Nelerdir?

Alerjik Astım: Bu astım tipi genellikle polen ve hayvan dışkısı gibi alerjenlere karşı oluşan astım çeşididir. Bu tür kişilerde alerjik astım varsa muhtemelen alerjik rinit yada saman nezlesi veya egzama görülebilir. Bu astım çeşidi genelikle ilkbahar veya son baharda etkilenirler.

 

Alerjik Olmayan (Nonalerjik) Astım: Bu astımı tetikleyen daha çok, tütün ürünlerinin dumanı, odun dumanı, oda deodorantları, çam kokuları, taze boya, temizlik ürünlerinin kokusu, yemek kokuları, parfüm ve hava kirliliği neden olmaktadır.

Gece (Noktürnal) Astımı: Gece astım genellikle 02:00 ve 04:00 arasında, gecenin ortasında kötüleşen astım semptomları anlamına gelir. Astım belirtileri gece kötüleşmeye neden olabilir. Tetikleyici faktörler olarak sinüs enfeksiyonları, tozlar veya hayvan dışkısı gibi alerjenlerin neden olduğu burun akıntıları gözlenebilir. Vücut astıma karşı korunmak için adrenalin ve kortikosteroidler üretir. Bu hormonların üretimi gece düşük olduğu için vücut savunmasız kalır ve noktürnal astım kendini gösterebilir.

 Gebelikte Astım: Astım hastası hamile kadınların üçte birinde astımda iyileşme yaşanır, üçte birinde astım stabil kalır ve diğer üçte birlik dilimde astım kendisini rahatsız edici bir şekilde gösterebilir. Gebelik sırasında  astım kontrolü gebeliğe bağlı komplikasyonlarla doğrudan ilişkilidir. Astım hastası hamile kadınların konuyla ilgili belirtileri mutlaka uzman doktorlarına aktarmaları gerekmektedir.

Mesleki Astım:Çoğunlukla işyerindeki çalışma koşulları ile ilgili astım türüdür. İşyerinde yer alan çoğunlukla kimyasal faktörlere veya çeşitli proteinlere maruz kalma sonucunda astım kendini gösterebilir. Mesleki astım tahriş edici tozlar, maruz kalınan duman ve çevresel etmenlerle ağırlaşabilir.

Astım Nasıl Tedavi Edilir?

a1Her hastalıkta olduğu gibi astım hastalığında da tedavi edilmediği durumlarda ölümle sonuçlanabilir.Astım tedavisinde çoğunlukla inhaler adı verilen medikal cihazlar kullanılır. İnhaler kullanımı ile lokal etki yaratılır ve daha düşük dozla daha fazla etki elde edilir. Bu şekilde sistemik yan etkilerin önüne geçilmeye çalışılır.

Tedavide kullanılan ilaçlar iki gruba ayrılır. Birinci grup ilaçlara rahatlatıcı ilaçlar adı verilir (salbutamol, terbutalin gibi sempatomimetikler). Kriz esnasında veya belirtiler başladığında kişi inhaler’i ağzına götürür ve soluk alma (inspirasyon) sırasında inhaler’i sıkar. İkinci grup ilaçlar astımdaki temel sorun olan hava yolundaki iltihabın azaltılmasına yöneliktir. Bunlar da solunum yoluyla alınan kortikosteroidler, kromolin sodyum, nedokromil sodyum, teofilin ve lökotrien reseptör antagonistleridir. Her iki grup ilaçta inhaler tercih edilir.

Alerjik astımlı hastaların bir kısmında ilaç tedavisi ve korunma yöntemleri etkili olmamakta ve aşı tedavisi (immünoterapi) gerekli olmaktadır.

Astım, özellikle çocuklarda hafif bir tablo gösterirse belirtiler (%50-%60) tamamen kaybolabilir. Ancak yetişkin astımlıların belirtileri çoğu kez ömür boyu kalıcıdır.