Rüzgâr Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Rüzgar Nedir?

 

Rüzgar-nedir

Rüzgar anlam olarak; yüksek basınç alanlarında başlayıp, alçak basınçlı yerlere doğru yatay bir şekilde oluşan hava hareketleri olarak bilinir. Rüzgarların ayrıca hızları da ayrı hesaplanmaktadır ve rüzgarların hızlarını ölçen aletlere ise “anemometre” ismi verilmektedir. Rüzgarlar birbirine komşu iki yer arasındaki basınç farkından meydana gelir. Bu iki yerin arasındaki basınç eşit bir duruma geldiğinde rüzgar artık durur ve biter.

 

Rüzgar Çeşitleri Nelerdir?

Rüzgâr çeşitleri hakkında bilgi vermeden önce rüzgârların üç (3) başlık altında incelendiğini belirtelim. Bunlar;

  1. Sürekli Rüzgârlar
  2. Devirli (Mevsimlik) Rüzgârlar
  3. Yerel Rüzgârlar

Sürekli Rüzgârlar

 

Yıl boyunca sürekli aynı yönde esen rüzgarlar olarak bilinir. Başka bir ifadeyle yüksek basınç alanlarından alçak basınç bölgelerine yönelen rüzgarlardır. Sürekli rüzgarlar yine kendi içerisinde üç gruba ayrılır ve bunlar “ Alizeler, Kutup Rüzgarları ve Batı Rüzgarları” olmaktadır.

Sürekli Rüzgârların Özellikleri

  • Hep aynı yönde esmektedirler.
  • Dünyamızın günlük hareketlerine bağlı olarak kuzey yarım kürede hareket ettikleri yönün sağına, güney yarım kürede ise hareket ettiklerin soluna sapmaktadırlar.
  • Estikleri bölgeler üzerinde iklimleri etkilemektedirler.

 

  1. Alizeler: Yıl boyunca 30 derece kuzey paraleli ve 30 derece güney paraleli çevresinde dinamik yüksek basınç kuşağından, ekvatorda bulunan alçak basınç kuşağına esmekte olan rüzgarlardır. Dünyamızın hareketine maruz kalarak estikleri yönde kuzey ve yarım kürede sapmalar oluşturur. Ayrıca alizeler, tropikal kuşakta bulunan karaların doğudaki kıyılarına ise yağışlar bırakır. Sıcak kuşakta olan okyanus akıntılarının yönlerini etkilerken oluşmasında da etkilidir.
  2. Batı Rüzgarları: 30 derece enleminde bulunan dinamik alçak basınç kuşaklarından olan ve 60 derece enleminde bulunan alçak basınç alanlara esen rüzgarlar olarak bilinir. Dünyamızın ekseni etrafında hareketleri sonucunda kuzey yarım küre içerisinde; güneybatıdan, güney yarım kürede ise kuzeybatıdan esmektedir. Orta kuşak karalarına da yağış bırakır. Ayrıca batı rüzgarları 60 derece enleminde bulunan kutup rüzgarları ile karşılaştıkları zaman cephe yağışları meydana getirir ve okyanus akıntılarını etkiler.
  3. Kutup Rüzgarları: Kutuplarda bulunan termik yüksek basınç bölgelerinden başlayıp, 60 derece enleminde bulunan dinamik alçak basınç bölgelerine doğru esmekte olan rüzgarlara denir.

 

  1. Mevsimlik Devirli Rüzgarlar (Muson Rüzgarları)


M
evsimlik rüzgarlar, birbirlerine komşu iki kara parçası ile okyanusların yıl içinde farklı değerlerde ısınmaları ve soğumaları sonucu oluşan basınçlı bölgelerde eser.

  1. Yaz Musonu: Yaz musonu olarak hitap edilen rüzgar tipi, yaz mevsiminde alçak basın alanı oluşur. Asya içinde yazın oluşan alçak basınç, Hint Okyanusu üzerinde ise yüksek basınç oluşturur. Bu ters basınçların nedeniyle yaz aylarında musonlar denizden karaya doğru esmektedirler. Özellikle rüzgarın etkili olduğu mevsimler “Mayıs ve Ekim” ayı olarak bilinir. Ayrıca yaz musonları deniz ve okyanuslardan kaynaklandığı için çok nemlidirler ve gittikleri yerlere bolca yağışlar bırakır.
  2. Kış Musonu: Kış musonları ise yazın aksine çok serttir ve Asya kıtasının içlerinden Hit ve Büyük okyanusa doğru esmektedir. Kış musonları ayrıca karadan geldiklerinden dolayı kuru ve soğuk olmaktadırlar. Bu sebepten ötürü yağış bırakmazlar fakat okyanusu aştıktan sonra Asya Kıtasının güneydoğusunda bulunan küçük adalara yağışlar bırakabilmektedir.

 

Kış Musonunun Görüldüğü Yerler

  • Güney Asya – Hint Okyanusu arası,
  • Kuzey Amerika – Meksika Körfezi arası,
  • Batı Afrika – Gine Körfezi arası,
  • Doğu Afrika – Hint Okyanusu arası,
  • Doğu Asya – Büyük Okyanus’a bağlı olan denizlerin arasında görülmektedir.