Roma Rakamları Nedir Nasıl Yazılır?

Roma Rakamları Nedir Nasıl Yazılır?

romarakamtablo

Roma rakamları, eski mısırlı bilim insanlarının yıllarca yaptıkları şekle benzer bir şekil ile sembollerin tekrarlanmasıyla elde ettikleri sayıları ifade etmektedir.

Roma rakamları (Romen Rakamları) sembolik ifade edildiğinden dolayı değerleri şu şekildedir. Onluk sistemde roma rakamları;
I=1,     V=5,    X=10,  L=50,  C=100,            D=500,           M=1000 olarak ifade edilmektedir.

Bugün tarihimizde roma rakamlarının kullanılmasında harfler yan yana getirilerek büyük sayılar elde edilmektedir. ÖR: 21 XXI şeklinde yazılmaktadır.

Ancak roma rakamlarının yazılmasında dikkat edilmesi gereken kurallar da bulunmaktadır ve bunlar;

  • Yan yana en fazla bir harfi 3 defa yazabilirsiniz. Xxx
  • Roma rakamlarında bir harfin sağ tarafına yazacağınız küçük sayı toplanmaktadır. XI =11,         DCXI=611 LXXVI=76
  • Roma rakamlarının sol tarafına yazılacak değerler ise sayıların çıkarılmasını sağlamaktadır.
  • Diğer bir kural ise roma rakamlarının sağ ve soluna yazılan küçük değerler ise farklı toplamları elde etmektedir.
  • Roma rakamı ile yazabileceğiniz en büyük ve en uzun sayı 3888 olarak bilinmektedir. ( MMMDCCCLXXXVIII)
  • Romalılar nadir bir şekilde büyük sayılar ile uğraştıklarında kullandıkları değerleri 1000 katı arttırabilmek adına üzerine çizgiler çizerek sembolize etmiştir.
  • Üzerine çizgi çekilmiş sembollerin değerleri şu şekilde ifade edilir. V=5000”üzeri çizgili”,    X=10.000,            L=50.000,       C=100.000,    D=500.000,    M=100.000 şeklinde ifade edilmiştir ancak buradaki değerlerin üzeri çizgilidir.

 

Roma rakamları üzerinde dört işlem yapma zor olduğundan dolayı günümüzde bu sayılar pek kullanılmamaktadır. Fakat bazı durumların gelişmesiyle beraber roma rakamları üzerinde büyük sayılar değerlendirilebilmektedir fakat yine de çok büyük sayılarda roma rakamları yetersiz kalmaktadır. Roma rakamları nedir sorusuna bu makalemizde yer verdikten sonra gerekli bilgileri de paylaşmış bulunmaktayız. Roma rakamları günümüzde bazı kitapların üzerinde sayfalara numara vermede, saatlerin üzerindeki sayılarda, maddeleri işaretlendirmede yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Buradan da anlaşılacağı gibi roma rakamları yaygın olarak düşük değerli sayılarda kullanılmıştır.

 

Roma Rakamlarının Kullanım Alanları

Roma rakamları günümüzün karmaşık işlemlerine göre uygun ve ideal olmadığından dolayı pek kullanılmamaktadır ve dört işlem yapma zorluğu taşıdığından dolayı yine kullanılması yaygın değildir. Sıfır sayısının sisteme katılmasıyla beraber modern aritmetikte yetersiz kalmaktadır. Eldeki bazı değerlerin sistematik bir şekilde geliştirilmeleriyle beraber roma rakamları yine de büyük sayıları hesaplamada yetersiz kalacaktır ki bu nedenle kullanıldığı alanlar dar olmaktadır. Roma rakamlarının kullanıldığı alanlar özellikle saatler ve sayfa numaralarıdır. Roma rakamlarının kullanılmasının basit olduğunu belirten anekdot bile bulunmaktadır. Roma’da bulunan Forum Meydanı alanındaki süslü hitabet kürsüsü olan “Columna Restrata” sütunu üzerine 2.200.000 sayısını belirtmek adına yirmi iki (22) adetten oluşan sembol kullanılmıştır (C “üzeri çizgili c ”) bu değer yüzbin sayısını göstermektedir.

Roma rakamları ayrıca Türkçe yazım kurallarında bir çok yerde kullanılmıştır.

  • Kitapların başında bulunan önsöz ve sunuş bölümlerinde,
  • Aynı ismi taşıyan padişah ve kralları anlatmada yine kullanılmıştır “ II. Mehmed, IV. Murat, XIII.Bejan Derman gibi…
  • Tarihi olayların aktarılmasında yine roma rakamları kullanılmıştır ki; “II. Viyana Kuşatması, I. Haçlı Seferleri, III. Dünya Savaşı.
  • Yüzyıl olaylarını aktarmada; XXI yy, XIX. Yüzyıl.