Mitoz Bölünme Nedir Evreleri Nelerdir?

 

 

Mitoz Bölünme Nedir?

Mitoz bölünme; Özellikle “amip” benzeri tek hücreli canlılardan başlayarak çok hücreli canlılara kadar uzanan ve bütün canlılar üzerinde görülmekte olan bölünme şekline denmektedir. Mitoz bölünme nedir sorusunu cevaplarken. Mitoz bölünme ile ana hücrede bulunan kalıtım maddeleri yavru hücreye eşit miktarda geçmektedir. Bu maddelerin eşit miktarda yavru hücreye geçmesiyle oluşan yeni “yavru hücreler” tıpatıp ana hücreye benzemektedir. Mitoz bölünme sonucu oluşan yara ve yaşlanmalarda hücrelerin yerine yeni başka hücreler gelmektedir. Canlılar üzerinde büyümeyi sağlamakta olan olay yine bu canlı hücrenin sayısıyla oluşmaktadır. Mitozlar üzerinde iki olgun hücreden dört yavru hücre oluşmaktadır. Ayrıca mitoz; tek hücreli canlıların hepsinde üremeyi sağlamaktadır.

Mitoz bölünme evreleri hücrelerden önce oluşmaktadır. Hücreler bölünmeye başlamadan hemen önce bir hazırlık evresi geçirir ve ardından evreye geçilir. İki mitozun arasında geçenbu evreye “interfaz” denir. Bu şekilde interfaz nedir sorusuna da cevap vermiş olduk. İnterfaz aslında bölünmenin evresi kabul edilmemektedir ki “interfaz” canlının doğal yaşam evresi olarak bilinmektedir. İnterfaz üzerinde beslenme durumu; büyüme, biyokimyasal tepkimeler sonucunda gerçekleşmektedir. Ancak hücrelerin bölünmesine de karar verdiği zamandan itibaren artık bölünmeyle ilgili durumlar gerçekleşir.

 

Mitoz bölünme evrelerinde görülen değişiklikler aşağıda belirtilmiştir;
* Kromozomlar kendilerini eşler ve kalıtsal madde miktarı bu durumla iki katına çıkarılır.

  • Kromozomların eşlenmesiyle ortaya gelen iki iplikli kromozomların her bir ipliğine “kromatit” denmektedir. Kromatitler birbirlerine sentromerler ile bağlıdırlar.
  • Sentroiller kendilerini eşleyebilirler.
  • Hücrelerde ATP sentezleri, RNA, büyüme, protein sentezi gibi olan metabolik faaliyetler hızlı bir şekilde ilerler.

mitozbolunme

Mitoz Bölünme Evreleri

  1. Çekirdek Bölünmesi: İnterfaz’ın dışında gerçekleşen çekirdek bölünmesi, profaz, metafaz, anafaz, telofaz gibi unsurların birbirlerini takip ettiği dört evre içinde mitoz bölünme evreleri tamamlanır.
  2. Profaz: Ağ şeklinde bir yapıyı gösteren kromatin ipliğinin helezon tipinde kıvrılarak kısalığ kalınlaşmasıyla oluşan kromozomlardır. Kromozomlar profaz evresine dahil görülebilmektedir. İnterfazda eşlenmekte olan sentroiller “hayvan h ücrelerinde” aynı kutuplar üzerine giderken aralarında iplikler oluşmaktadır. Profaz evresinin sonlarına doğru gidildiğinde çekirdek zarı ve çekirdekçik erimeye başlamaktadır.
  3. Metafaz: İğ ipliklerine tutunmakta olan kromozmlar hücrelerin ekvator düzlemine göre dizilmektedir. Kromozomların ayrıca en belirgin görüldükleri evre ise metafaz evresi olarak görülmektedir. Her bir kromozomun kendilerine belirgin sentromeri bulunur ve bunlara bağlı olarak ikiye bölünmektedirler. Bölünen kromatitler birbirlerinden ayrılır. Sentromerlerin ayrılmaları sonucu bütün kromatitler üzerinde aynı görülmektedir. Kromatit sentromerleriyle iğ iğliklerine tutunmakta ve zıt kutuplara yönelmek üzere harekete geçmektedirler.
  4. Anafaz: Kromatitlerin kutuplar ile etkileşimi bu evre üzerinde görülmektedir. Anafaz evresinde kromatitler birbirlerinden ayrıldıktan sonra bu defa kardeş kromozomlar şeklinde adlandırılır. Bu kardeş kromozomlar ise kutuplara ulaştıklarından itibaren artık anafaz evresi tamamlanmış olur.
  5. Sitoplazma Bölünmesi: Çekirdek bölünmesinin tamamlanmasıyla hücrede sitoplazma bölünmesine geçilir. Sitoplazma bölünmesi, hayvan ve bitki hücreleri üzerinde farklı olmaktadır. Hayvan hücreleri üzerinde sitoplazma bölünmeleri boğumlanma şeklinde gerçekleşmektedir.