Nazım Hikmet Ran Kimdir?

2604_nazim-hikmetMavi Gözlü Dev olarak bilinen Usta şairimiz olan Nazım Hikmet tam adı ile Nazım Hikmet Ran 15 Ocak 1902’de Selanik’te dünyaya geldi. Doğum tarihi her ne kadar nüfus kaydına 15 Ocak 1902 olarak geçse de gerçekte 20 Kasım 1901 doğumludur. Nazım Hikmet ilk şiiri olan Feryad-ı Vatan henüz 12 yaşındayken yazmıştır. 1913 yılında yazdığı bu şiir ile aynı yıl Galatasaray Sultanisi ortaokula başladı. Aile toplantılarından bir gün Bahriyeler için yazdığı şiir Cemal Paşa tarafından beğenilince Nazım’ı Bahriyeye kayıt ettirmeleri için aileyi ikna etti. 25 Eylül 1915’te Heybeliada Bahriye Mektebine kaydı yaptırıldı. 1918 yılında bu okuldan 8. olarak mezun olan Nazım Hikmet’in karne değerlendirilmesine şunlar yazılıydı; Zeki, orta derece çalışkan, elbisesine özen göstermeyen, sinirli ve ahlaki tavırları iyi bir öğrenci şeklinde tanımlanmaktaydı. Mezun olduğu dönem okul gemisi olan Hamidiye gemisine güverte stajyer subayı olarak atandı. 17 Mayıs 1921 aşırıya kaçan hallerinden dolayı ordu ile olan ilişiği kesilmiştir.

Nazım Hikmet ve Vala Nureddin ile birlikte 1920 yılında Milli Mücadeleye katılmak üzere ailesinden habersiz Anadolu’ya geçiş yaptı. Burada Bolu beldesinde öğretmenlik yaptı. Bundan sonra Batum üzerinden Moskova’ya geçerek Doğu Emekçiler Komünist Üniversitesi’nde siyasal bilimler ve iktisat bölümlerini okudu. 1921 yılında Moskova’da olduğu dönem yaşanan devrime tanık oldu ve komünizm ile tanıştı. 1924 yılında ilk şiir kitabı olan 28 Kanunisani sahnelendi. Aynı yıl Türkiye’ye dönerek Aydınlık Dergisinde çalıştı. Dergide yayınlanan şiir ve yazılarından dolayı 15 yıl hapsi istenince tekrar Sovyetlere gitti. 1928 yılında çıkan Af kanunundan yararlanarak tekrar Türkiye’ye dönüş yaptı. Bu sefer Resimli Ay dergisinde çalışmaya başladı. 1938’de 28 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 12 yıl süren tutukluluktan sonra askere alınacağı ve öldürüleceği endişesi ile 1950’de Stalin yönetimindeki Sovyetlere giden Nazım 25 Temmuz 1951 tarihinde Bakanlar Kurulunca Türk vatandaşlığından çıkarılmasının ardından büyük dedesi olan Mustafa Celaleddin Paşa’nın memleketi olan Polonya’nın vatandaşlığına geçerek Borzecki soyadını aldı. 3 Haziran 1963 yılında geçirdiği kalp krizi sonucunda hayata gözlerini yumdu. Mezarı Moskova’da bulunmaktadır.

Kullandığı isimler: Ahmet Oğuz, Mümtaz Osman, Orhan Selim, Ercüment Er adlarını kullanmıştır. İt Ürür Kervan Yürür kitabını Orhan Selim imzasıyla çıkarmıştır.

Davaları:

  • 1925 Ankara İstiklâl Mahkemesi Davası
  • 1927-1928 İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi Davası
  • 1928 Rize Ağır Ceza Mahkemesi Davası
  • 1928 Ankara Ağır Ceza Mahkemesi Davası
  • 1931 İstanbul İkinci Asliye Ceza Mahkemesi Davası
  • 1933 İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi Davası
  • 1933 İstanbul Üçüncü Asliye Ceza Mahkemesi Davası
  • 1933-1934 Bursa Ağır Ceza Mahkemesi Davası
  • 1936-1937 İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi Davası
  • 1938 Harp Okulu Komutanlığı Askerî Mahkemesi Davası
  • 1938 Donanma Komutanlığı Askerî Mahkemesi Davası

Ölümünden önce yayımlananlar

  • Dağların Havası (Osmanlıca, 1925)
  • Güneşi İçenlerin Türküsü (1928)
  • 835 Satır (1929)
  • Jokond ile Si-Ya-U (1929)
  • Varan 3 (1930)
  • 1 + 1 = 1 (1930)
  • Sesini Kaybeden Şehir (1931)
  • Gece Gelen Telgraf (1932)
  • Benerci Kendini Niçin Öldürdü? (1932)
  • Bir Ölü Evi yahut Merhumun Hanesi (1932)
  • Kafatası (1932)
  • Orman Cücelerinin Sergüzeşti (1932)
  • Unutulan Adam (1934)
  • Portreler (1935)
  • Taranta Babu’ya Mektuplar (1935)
  • Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı (1936)
  • İt Ürür Kervan Yürür (1936, Orhan Selim adıyla)
  • Milli Gurur (1936)
  • Sovyet Demokrasisi (1936)
  • Alman Faşizmi ve Irkçılığı (1936)
  • Kurtuluş Savaşı Destanı (1937)
  • Yeşil Elmalar (1938)
  • La Fontaine’den Masallar (1949)

Ölümünden Sonra 

  • Saat 21-22 Şiirleri (1965)
  • Enayi (1965)
  • Ferhad ile Şirin (1965)
  • İnek (1965)
  • İstasyon (1965)
  • Kan Konuşmaz (1965)
  • Şu 1941 Yılında (1965)
  • Yolcu (1965)
  • Yaşamak Hakkı (1966)
  • Dört Hapishaneden (1966)
  • Bu Bir Rüyadır (1966)
  • Ocak Başında (1966)
  • Rubailer (1966)
  • Sabahat (1966)
  • Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim (1966)
  • Memleketimden İnsan Manzaraları (1966-1967)
  • Allah Rahatlık Versin (1967)
  • Evler Yıkılınca (1967)
  • İnsanlık Ölmedi ya (1967)
  • Yusuf ile Menofis (1967)
  • Cezaevinden Memet Fuat’a Mektuplar (1967)
  • Kemal Tahir’e Mapushaneden Mektuplar (1968)
  • Kuvâyi Milliye (1968)
  • Sevdalı Bulut (1968)
  • Yeni Şiirler 1951-1959 (1969)
  • Son Şiirleri 1959-1961 (1969)
  • Bursa Cezaevinden Vâ’Nû’lara Mektuplar (1970)
  • İlk Şiirleri 1913-1927 (1971)
  • Demokles’in Kılıcı (1974)
  • Faşizm Sınıflar ve Emperyalizm (1975)
  • Nâzım ile Piraye (1975)
  • Aydınlıkçı Yazar Aydınlıkçı Şair (1976)
  • Yazılar (1976)
  • İvan İvanoviç Var mıydı Yok muydu? (1985)
  • Çeviri Hikâyeler (1987)
  • Her Şeye Rağmen (1990)
  • Kadınların İsyanı (1990)
  • Kör Padişah (1990)
  • Tartüf-59 (1990)
  • Yalancı Tanık (1990)
  • Hikâyeler (1991)
  • Konuşmalar (1991)
  • Masallar (1991)
  • Sanat, Edebiyat, Kültür, Dil (1991)
  • Yatar Bursa Kalesinde (1991)
  • Yazılar 1924-1934 (1991)
  • Yazılar 1935 (1991)
  • Yazılar 1936 (1991)
  • Yazılar 1937-1962 (1991)
  • Piraye’ye Mektuplar 1 (1998)
  • Piraye’ye Mektuplar 2 (1998)
  • Sanat ve Edebiyat Üstüne (1998)
  • Nâzım Hikmet Şarkıları (2001)
  • Bizim Radyoda Nâzım Hikmet (2002)
  • Bütün Şiirleri (2007)
  • Henüz Vakit Varken Gülüm (seçme şiirler, 2008)
  • Öteki Defterler (2008)
  • Çankırıdan Piraye’ye Mektuplar (2010)
  • Büyük İnsanlık (kendi sesinden şiirler, 2011)

Senaryo: Mümtaz Osman adıyla:

  • Karım Beni Aldatırsa,
  • Fena Yol,
  • Söz Bir Allah Bir,
  • Cici Berber,
  • Milyon Avcıları,
  • Aysel Bataklı Damın Kızı,
  • Leblebici Horhor Ağa,
  • Kıskanç.

Ercüment Er adıyla:

  • Kızılırmak Karakoyun.

Yönetmen:

  • Düğün Gecesi-Kanlı Nigar (kısa film),
  • İstanbul Senfonisi (kısa film),
  • Bursa Senfonisi (kısa film),
  • Cici Berber (Muhsin Ertuğrul ile),
  • Güneşe Doğru (1937).